KMTV · Archief
KMTV / 070

Barok

Johann Sebastian Bach Vioolconcerten

1685–1750

Illustratie van Johann Sebastian Bach

Ook in 1719

  • 1719Geboortejaar Leopold Mozart de vader Wolfgang Amadeus
  • 1719De Engelsman Daniel Defoe schrijft Robinson Crusoe

Het verhaal

Johann Sebastian Bach werd op 21 maart 1685 in het Duitse Eissenach geboren. Van zijn vader krijgt hij fluit- en vioolles. Als hij tien jaar is overlijden zijn ouders en trekt Johann Sebastian in bij zijn broer Johann Christoph. Deze onderwijst hem op het klavecimbel en orgel. De rest is bekend. Minder bekend is dat Bach -behalve een muzikaal genie- ook een prima echtgenoot en vader was. Verder had Bach een onvoorwaardelijk geloof in God. In de protestantse traditie zorgde Bach goed voor z’n lichaam en geest. Bach was een gezonde man, met een fris gezicht. Op latere leeftijd, een jaar voor zijn dood, onderging hij twee oogoperaties. Het mocht niet baten: Bach werd volslagen blind. Hij stierf in 1750.

In 1717 trad Bach in dienst van Leopold, de hertog van Köthen, die een groot muziekliefhebber was en zeer vaardig was op de viool, viola da gamba en het klavecimbel. De twee werden vrienden en Bach kreeg naast zijn werk aan het hof voldoende tijd om te componeren. In deze periode ontstonden het Vioolconcert in E majeur BWV 1042, beginnende met drie vette akkoorden en in een duidelijke Italiaanse stijl, en het Vioolconcert in a mineur BWV 1041. Een zeer geliefd vioolconcert is het Concert voor 2 violen in d mineur BWV 1043. Bach componeerde dit mooie dubbelconcert eveneens aan het hof van Köthen. Al even bekend is het Concert voor viool en hobo (dubbelconcert) BWV 1060.

De Klavecimbelconcerten BWV 1052, 1053, 1055, 1056, 1059, 1060, 1063, 1064 waren waarschijnlijk oorspronkelijk bedoeld als vioolconcerten (of een ander soloinstrument).

Bach schreef in die tijd ook de overbekende Brandenburgse concerten.

In veel wereldlijke muziek liet Bach zich inspireren door zijn Italiaanse collega’s Antonio Vivaldi (1675 – 1741) en Arcangelo Corelli (1653 – 1713). De instrumentale muziek van grootmeester Bach, waaronder zijn genoemde vioolconcerten uit 1720, is meestal absolute muziek; dat wil zeggen muziek om de muziek en niet om een bepaalde gedachte, verhaal of emotie mee uit te dragen. Pas tijdens de Romantiek werden muzikale ideeën vaak geïnspireerd door verhalen, sagen en sprookjes en ontstond de programmamuziek.

Aan het eind van de lente van 1749 kreeg Bach een beroerte. Tegen de zomer was hij al vrijwel blind. Begin 1750 besloot Bach zich te laten opereren door de rondreizende Engelse oogchirurg John Taylor. De operatie mislukte echter, waardoor Bach uiteindelijk volledig blind werd. Bachs collega Händel werd eveneens door Taylor aan zijn ogen geopereerd.

Heeft u een opmerking of aanmerkingen over dit item, horen wij dit graag van U.

Luister

De video komt van YouTube en laadt pas als u op afspelen drukt.

Klassiek op de radio / tv