KMTV · Archief
KMTV / 243

Laatromantiek

Sergej Rachmaninov Rapsodie op thema Paganini

1873–1943

Illustratie van Sergej Rachmaninov

Ook in 1934

  • 1934Geboortejaar van de actrice Sophia Loren
  • 1934Geboortejaar zanger Leonard Cohen

Het verhaal

Opnieuw een groot Russisch kunstenaar die door de revolutie van 1917 het hazenpad koos naar het vrije westen: Sergej Rachmaninov (1873-1943) een van de grootste pianovirtuozen, zo niet de grootste van zijn tijd, die in één adem werd genoemd met voorgangers als Franz Liszt en Frederic Chopin.

De laatste caprice van Niccolo Paganini’s 24 Caprices voor viool hebben andere componisten geïnspireerd voor hun eigen composities. Zo ook Sergei Rachmaninov, die het verwerkte tot een set van vierentwintig variaties voor piano en orkest. In de zevende variatie maakt Rachmaninov een toespeling op het Dies Irae = De Dag des Oordeels uit het Requiem. Misschien een grapje van Rachmaninov: de techniek en muzikaliteit van vioolvirtuoos Paganini waren namelijk zo ongehoord dat het verhaal de ronde deed al zou hij van de duivel bezeten zijn. Rachmaninov componeerde de Rapsodie eerst voor piano solo, later maakte hij er een grandioze orkestuitvoering van. Het werk duurt ca 30 minuten.

Het werk ontstond toen hij in de zomer van 1932 in zijn nieuwe villa in het Zwitserse Luzern verbleef. Aldaar vernam de componist dat zijn muziek in de Sovjet-Unie in de ban was gedaan. In het jaar 1942 verhuisde hij naar de VS. Het was de firma Steinway die de pianist met de super grote handen een nieuwe vleugel schonk. Een noodzakelijk duwtje in de rug, want de man die tot voor kort een van ‘s werelds beste pianisten was geweest, werd eigenlijk elk jaar een beetje luier.

De Rapsodie op een thema van Paganini (opus 43) in a mineur bestaat uit een introductie en vierentwintig variaties gebaseerd op het beroemde Vioolcapriccio in a mineur van Paganini. Met die variaties doet Rachmaninov allerlei bijzondere dingen. Hij keert het thema zelfs helemaal ondersteboven om de fantastische melodie van de achttiende variatie te creëren.

Heeft u een opmerking of aanmerkingen over dit item, horen wij dit graag van U.

Luister

De video komt van YouTube en laadt pas als u op afspelen drukt.

Klassiek op de radio / tv